Додека во Охрид со години се критикува поставувањето сезонски продажни тезги, за кои закупците плаќаат надомест на градот, во срцето на Европската Унија, пред светски познатата Саграда Фамилија во Барселона, може да се види сосема поинаква слика. Таму улични продавачи ја изложуваат својата стока директно на чаршафи распослани по тротоарите и јавните површини, пред очите на илјадници туристи.
Во Охрид, особено во текот на летната туристичка сезона, се поставуваат продажни тезги на определени локации. Закупците плаќаат надомест за користење на јавниот простор, а на тезгите се продаваат сувенири, храна и други производи. Станува збор за сезонска дејност која е дел од туристичката понуда на градот.
Сепак, ваквата практика со години е предмет на критики во дел од медиумите и граѓанскиот сектор. Се проблематизира изгледот на тезгите, нивното влијание врз јавниот простор и туристичкиот имиџ на Охрид. Критики има дури и за поединечни импровизирани продажни места, како оние на кои се продаваат печени пченки.
Но, што се случува во Европската Унија, од каде што доаѓаат голем дел од препораките за уредување на јавниот простор и воспоставување европски стандарди?
Пред Саграда Фамилија, една од најпосетуваните туристички знаменитости во Барселона, снимките покажуваат бројни улични продавачи кои немаат ниту класични тезги. Производите ги изложуваат на чаршафи поставени директно на земја, на тротоарите и на просторот околу катедралата.
Се продаваат сувенири, облека, чанти и најразлични други производи. За разлика од регистрираните сезонски продажни места во Охрид, кај овие продавачи не се видливи дозволи, ниту издавање фискални сметки. Се отвора и прашањето дали и на кој начин се плаќа надомест за користењето на јавните површини.
Дополнително, во близина на катедралата се поставуваат и импровизирани дрвени постаменти на кои туристите се качуваат за да направат фотографија со Саграда Фамилија во позадина. И за оваа услуга се наплаќа, а останува отворено прашањето дали станува збор за регистрирана дејност.
Особено интересно е прашањето за критериумите според кои се оценува користењето на јавниот простор.
Во Охрид, каде што сезонските тезги можат да бидат поставени врз основа на одобрение и со платен надомест, нивното постоење често се претставува како проблем за туристичкиот имиџ на градот.
Во Барселона, пак, на снимките се гледа трговија на чаршафи пред знаменитост од светски ранг, без основната инфраструктура што ја имаат дури и наједноставните продажни тезги во Охрид.
Ова отвора и дополнително прашање за медиумите и организациите кои добиваат финансиска поддршка преку европски програми и од амбасади на земји членки на ЕУ. Кога тие ги критикуваат сезонските тезги во Охрид, оправдано е да се побара објаснување кои стандарди ги применуваат и дали истите критериуми би ги користеле и за ваквите сцени во Барселона.
Секако, финансирањето од европски извори само по себе не значи дека критиките се неосновани. Но, јавната дебата треба да се води врз основа на исти, јасни и проверливи критериуми.
Ако легална тезга во Охрид е проблем за урбаниот изглед, тогаш како треба да се оцени продажбата на производи распослани на чаршафи пред една од најпознатите туристички знаменитости во Европската Унија?
И Охрид и Барселона имаат обврска да го заштитат јавниот простор, да обезбедат непречено движење на пешаците и да спречат нелегална трговија.
Европските стандарди треба да значат доследно спроведување на правилата, а не само критики насочени кон градовите во државите што сè уште не се членки на Европската Унија.
