Регионални експерти, претставници на владините институции, шумарските институции,
општините, академската заедница, граѓанското општество, развојните партнери и бизнисите
поврзани со шумарството од Албанија, Косово, Црна Гора и Северна Македонија се сретнаа во
Струга на Регионалната експертска тркалезна маса на тема „Интегрирано управување со
шумите на Западен Балкан: Научени лекции, предизвици и насоки за иднината“. Настанот ги
обедини клучните чинители кои имаат важна улога во преточувањето на шумарските
политики во ефективна практика и во утврдувањето заеднички приоритети за продолжување
на регионалната соработка.
Шумите во сливот на реката Дрим имаат клучна улога во регулирањето на водите, зачувувањето
на биолошката разновидност, климатската отпорност, снабдувањето со енергија и
обезбедувањето егзистенција за руралното население. Истовремено, тие се соочуваат со сè
поголеми притисоци од деградацијата, нелегалната сеча, шумските пожари, сушите, ерозијата,
неодржливото користење на шумските ресурси и структурните предизвици во шумарскиот
сектор. Справувањето со овие меѓусебно поврзани предизвици бара пристапи што ги
надминуваат изолираните интервенции и ги обединуваат обновувањето на шумите,
одржливото управување, институционалната соработка, јакнењето на професионалните
капацитети и економски одржливите локални решенија.
Регионалниот проект „Интегрирано управување со шумите долж сливот на реката Дрим“
одговара на овие потреби преку поврзување на практичните активности за обновување на
шумите и пределите со зачувувањето на биолошката разновидност, јакнењето на климатската
отпорност, развојот на институционалните капацитети и создавањето можности за остварување
приходи на еколошки одржлив начин. Проектот е финансиран од Австриската агенција за развој
(ADA), во рамките на програмата „International Partnerships Austria“, а го спроведува ЦНВП во
четирите партнерски земји, под водство на австриската невладина организација ICEP.
Иницијативата се фокусира на добри практики засновани на локалните потреби, кои можат да
се применуваат и пренесуваат и во други земји од Западен Балкан.
Од практично обновување на шумите до регионална размена на знаења
Во текот на четиригодишното спроведување, проектот тестираше и демонстрираше пристапи за
интегрирано управување со шумите во различни локални контексти. Активностите опфаќаат
пошумување и природна обнова на деградирани земјишта, мерки за контрола на ерозијата на
почвата, селективно проредување и трансформација на шумите за поголема климатска
отпорност, како и применети истражувања, обуки и размена на знаења меѓу шумарските
институции, стручните лица, универзитетите, сопствениците на шуми и локалните заедници.
Проектот, исто така, ја поврзува состојбата на шумските екосистеми со одржливиот локален
развој. Поддржаните пристапи вклучуваат користење биомаса за греење, пчеларство, собирање
и преработка на недрвни шумски производи, развој на синџири на вредност поврзани со
костенот, еко-туризам и други бизниси засновани на шумите и природните ресурси. Овие
практични модели покажуваат како обновувањето на шумите може истовремено да ја зајакне
отпорноста на екосистемите и да создаде локална економска вредност и можности за одржлива
егзистенција на населението.
Во Албанија, Косово, Црна Гора и Северна Македонија, целта на проектот за пошумување е
проширена на вкупно 58,5 хектари и 171.500 засадени дрвја. Регионалниот пристап ги
комбинира садењето дрвја со нивно одржување, природна обнова на шумите, избор на видови
отпорни на климатските промени и активно управување со шумските ресурси. Пилот-мерките и
демонстрациските локации не претставуваат само активности за обновување на шумите, туку и
практични простори за учење и размена на искуства за институциите, сопствениците на шуми,
студентите и локалните заедници.
Регионален дијалог за заедничките предизвици и идните решенија
Обединувајќи експертиза и различни перспективи од целиот регион, тркалезната маса создава
простор за размена на искуства, дискусија за заедничките предизвици и утврдување приоритети
за идна соработка меѓу јавните институции, шумарските експерти, академската заедница,
општините, граѓанското општество и бизнис-секторот.
Првата дискусија, на тема „Од политиките до теренот: Како да се обезбеди ефикасна примена
на одржливото управување со шумите на Западен Балкан“, се фокусира на јазот меѓу
политиките и нивната практична примена, институционалните и техничките капацитети,
климатската отпорност, планирањето на управувањето со шумите, како и потребите на јавните и
приватните сопственици на шуми.
Вториот панел, на тема „Од шумските ресурси до одржлива егзистенција“, се осврнува на
начините на кои шумите и природните предели можат да создадат локална економска вредност
преку одржливи зелени бизниси, одржливи синџири на вредност, еко-туризам и недрвни
шумски производи. Во дискусијата се истакнува дека на претприемачите и локалните заедници
не им е потребна само финансиска поддршка, туку и техничка експертиза, поддршка за развој
на бизнисите, пристап до пазари и долгорочна соработка.
Дискусиите во двата панели ја потврдуваат потребата од регионален пристап, имајќи предвид
дека еколошките предизвици со кои се соочуваат земјите не застануваат на националните
граници. Континуираната соработка меѓу шумарските управи, општините, истражувачите,
бизнис-секторот и локалните заедници е од суштинско значење за поширока примена на
успешните практики, унапредување на системите за шумарски информации и мониторинг, како
и за зајакнување на долгорочната отпорност на шумите и руралните економии.
