АктуелноОхрид

Лобирањето, локалните мерки и политичките напори – како Охрид доби уште една шанса од УНЕСКО

Одлуката на Комитетот за светско наследство на УНЕСКО да не го впише Охридскиот Регион веднаш на Листата на светско наследство во опасност, туку да ѝ даде дополнителен рок на Македонија за исполнување на препораките, претставува резултат на повеќемесечно лобирање, институционална и локална активност. Истовремено, одлуката не значи дека опасноста е надмината – напротив, УНЕСКО јасно констатира дека условите за впишување на регионот на Листата на загрозено наследство постојат, но на Македонија и Албанија им е дадена последна можност преку конкретни корективни мерки да покажат реален напредок.

Во изминатиот период, Владата, Министерството за транспорт и локалната самоуправа во Охрид водеа интензивно лобирање и комуникација со УНЕСКО и со земјите членки на Комитетот. Според официјалните информации, вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски беше дел од делегациите што во Париз ги презентираа активностите преземени од државата, аргументирајќи дека веќе се спроведуваат мерки за исполнување на препораките и дека е потребно дополнително време за нивна целосна реализација. Во процесот на лобирање значајна улога имаше и Амбасадата на Македонија во Франција, предводена од амбасадорот Игор Николов. Амбасадата обезбедуваше дипломатска и организациска поддршка за македонската делегација за време на активностите во Париз, учествувајќи во координацијата на средбите и комуникацијата со претставници на УНЕСКО и со дел од земјите членки на Комитетот.

 

На тој начин, амбасадорот Николов беше дел од напорите што ги вложуваа министерот Александар Николоски, градоначалникот Кирил Пецаков и останатите претставници на институциите, со цел Македонија да добие дополнителна можност за исполнување на препораките наместо Охридскиот Регион веднаш да биде впишан на Листата на светско наследство во опасност. Паралелно со лобирањето на државно ниво, градоначалникот на Охрид Кирил Пецаков во изминатите години ја насочи својата активност кон директна комуникација со претставници на УНЕСКО, амбасадори и меѓународни делегации кои престојуваа во Охрид. На тие средби биле презентирани активностите што ги презема Општина Охрид во делот на урбанизмот, отстранувањето дивоградби, уредувањето на крајбрежјето, контролата врз просторното планирање и заштитата на културното наследство. Намерата беше меѓународната заедница непосредно да се увери дека локалната власт не останува пасивна, туку презема конкретни чекори за исполнување на обврските.

Еден од клучните аргументи на македонската страна беше дека во последниот период започна имплементација на повеќе мерки што претходно не биле реализирани со години. Владата и локалната самоуправа истакнуваа активности поврзани со засилен инспекциски надзор, отстранување на дел од бесправните градби, ревизија на урбанистички планови, подобрување на управувањето со заштитеното подрачје и координација меѓу институциите задолжени за заштита на природното и културното наследство. Во процесот на лобирање значајно место имаа и бројните состаноци во седиштето на УНЕСКО во Париз. Македонската делегација настојуваше да ги убеди членките на Комитетот дека непосредното впишување на Охрид на Листата на светско наследство во опасност нема да придонесе повеќе од процес во кој државата ќе добие јасно дефинирани рокови и можност да ги реализира преземените обврски. Според информациите објавени по седницата, токму ваквиот пристап добил поддршка кај дел од земјите членки на Комитетот.

 

Сепак, УНЕСКО во својата конечна одлука останува исклучително критично настроено кон состојбата во Охридскиот Регион. Во документот се наведува дека мисиите утврдиле сериозно и кумулативно нарушување на универзалната вредност на регионот поради урбанизацијата, несоодветното просторно планирање, инфраструктурните проекти, еутрофикацијата на езерото и недоволното спроведување на претходните препораки. Комитетот оценува дека условите за впишување на Листата на светско наследство во опасност се исполнети, но одлучува тоа прашање повторно да го разгледува по доставување нов извештај и оценка на напредокот. Токму затоа, успехот од лобирањето не може да се толкува како конечно затворено прашање. Напротив, станува збор за добивање дополнително време, а не за трајно избегнување на опасноста.

 

Владата, Министерството за транспорт, Министерството за култура и туризам, Општина Охрид и останатите институции сега се исправени пред обврска во краток рок да покажат видливи резултати, бидејќи следната оценка на Комитетот ќе се темели првенствено на реално спроведените мерки, а не на дадените ветувања. Во текот на целиот процес, паралелно со активностите на институциите, во дел од медиумите во Македонија се создаваше атмосфера дека исходот е однапред решен и дека Охрид неизбежно ќе заврши на Листата на светско наследство во опасност. Ваквите тврдења беа пласирани многу пред да заврши расправата на Комитетот на УНЕСКО, без да се земе предвид дека во меѓувреме се водеа интензивни разговори и лобирања со земјите членки на Комитетот.

 

Конечната одлука покажа дека процесот не бил однапред затворен и дека активностите на македонската делегација придонеле државата да добие дополнително време за исполнување на преземените обврски. Од политички аспект, улогата на Владата, на министерот Александар Николоски, амбасадорот Игор Николов и градоначалникот Кирил Пецаков беше насочена кон создавање доверба дека институциите конечно започнале да ги реализираат препораките што УНЕСКО ги повторува со години. Од друга страна, конечната оценка ќе зависи од тоа дали ова успешно лобирање ќе биде проследено со конкретни резултати на терен.

 

Затоа, одлуката на УНЕСКО може да се оцени како резултат на успешно лобирање кое ѝ обезбеди на Македонија дополнителна шанса, но и како последно предупредување. Доколку во наредниот извештаен период не се реализираат корективните мерки и не се запре понатамошната деградација на природното и културното наследство, Комитетот повторно ќе го разгледува прашањето за впишување на Охридскиот Регион на Листата на светско наследство во опасност.