Митровден – почеток на зимата
Едно од најстарите верувања е дека со Митровден започнува зимската половина од годината.
Во народниот календар годината се делела на два периода:
-
Од Ѓурѓовден до Митровден – летна половина.
-
Од Митровден до Ѓурѓовден – зимска половина.
Оттука произлегла и познатата народна поговорка:
„Дојде ли Митровден, чекај си Ѓурѓовден!“
2. Каква ќе биде зимата според времето на Митровден?
Нашите предци внимателно го следеле времето на овој празник, верувајќи дека тоа може да ја навести претстојната зима.
-
Ако Митровден е сончев – се верувало дека зимата ќе биде блага.
-
Ако врне дожд и има студ – се очекувала долга и студена зима.
-
Ако падне снег – според едно распространето верување, снегот ќе се задржи долго, дури и до пролет.
-
Ако има мраз – се очекувале посилни зимски студови.
Овие предвидувања се народни верувања, а не научни метеоролошки правила.
StrugaOnline+2
3. На Митровден требало да се биде дома
Едно интересно старо верување било дека на Митровден човек треба да остане во својот дом.
Се верувало дека оној што ќе го помине празникот надвор од дома, во текот на годината често ќе биде отсутен и ќе преспива на туѓи места.
Ова верување било поврзано со домот како симбол на сигурност, семејство и благосостојба.
МКДенес+1
4. Сите големи работи требало да бидат завршени
Во минатото, Митровден бил важна временска граница за селското население.
До овој празник требало да бидат завршени поголемите земјоделски работи, да се подготват домовите за зимата, да се обезбедат огрев и храна и да се згрижи добитокот.
Се сметало дека по Митровден времето може нагло да се промени и дека зимата може да пристигне во секој момент.
Makedonska Enciklopedija+1
5. Митровден – ден за семејна слава и гости
Во многу македонски семејства Митровден се празнува како домашна слава.
Се подготвува празнична трпеза, се меси обреден леб, се принесуваат леб и вино за благословување во црква, а домот се отвора за роднините, пријателите и гостите.
Во некои краишта вечерта пред празникот постоел обичај наречен „заслуг“ или „кана“, кога домаќините ги канеле најблиските на празничната слава.
Република
6. На Митровден се исплаќале овчарите и аргатите
Ова е особено интересен историски обичај.
Во традиционалниот селски живот, Митровден бил ден кога се завршувале договорите со овчари, говедари, момоци и други сезонски работници.
На овој ден им се исплаќала заработката за изминатиот период, а често се склучувале и нови договори за работа до Ѓурѓовден.
Така, празникот имал и практично економско значење за селските домаќинства.
Makedonska Enciklopedija
7. Митровден и децата – старо народно верување
Во дел од народните преданија се среќава и верувањето дека на Митровден не треба да се караат и укоруваат децата, без оглед на нивните постапки.
Се верувало дека ако детето биде строго укорено на овој ден, во текот на годината ќе биде непослушно и палаво.
Ова е народно суеверие, а не црковно правило.
Република
8. Митровденските задушници
Дел од празничниот период се и Митровденските задушници, кои се одбележуваат во саботата пред празникот.
Верниците ги посетуваат гробовите на своите починати блиски, палат свеќи, принесуваат жито и храна и се молат за покој на нивните души.
Овој обичај ја нагласува важноста на сеќавањето на предците и почитта кон починатите.
Митровден некогаш бил многу повеќе од верски празник. Тој бил еден вид природен календар за македонскиот селанец. На овој ден се завршувале сезонските работи, се исплаќале работниците, се подготвувале домовите за студените денови и се правеле планови за зимата.
Ова е забележано и во македонската етнографска литература, вклучително и во делата на Марко Цепенков.
Makedonska Enciklopedija
