Во пресрет на 7 Ноември – Денот на ослободувањето на Охрид, НУ Библиотека „Григор Прличев“ објави вредно историско сведоштво од својата архива, потсетувајќи на разговор со Илија Волканоски, учесник во борбите за ослободување на градот и човекот кој прв го поставил македонското знаме на зградата на тогашната Општина Охрид.
Станува збор за новинарски текст објавен во весникот „Езерски глас“, во средината на осумдесеттите години од минатиот век, под наслов „Ја имав таа чест“, во кој Волканоски ги раскажува своите сеќавања за историските денови од ноември 1944 година.
Според неговото сведоштво, во деновите пред конечното ослободување на Охрид, борците влегле во градот, каде што започнало организирањето на новата народна власт.
Волканоски се сеќава дека заедно со Танас Кипро, Наум Размо и Перо Пицески пристигнал во Охрид, каде што бил и Гоце Мицевски. Во тогашната општинска зграда била организирана свеченост, на која било соопштено дека за претседател е избран Ѓорѓи Групче.
„Комитетот имаше организирано мала свеченост и јас прв го ставив македонското знаме на балконот на Општината“, раскажува Волканоски во интервјуто.
Тогашната Општина се наоѓала во зградата во која, во времето на објавувањето на интервјуто, бил сместен Центарот за печат и Радио Охрид.
Тешки борби пред конечното ослободување
Во своите сеќавања Волканоски детално ги опишува и воените операции што му претходеле на ослободувањето на градот.
По борбите во Струга, кои според неговото сведоштво траеле околу две недели, борците се вратиле во Охрид, но набргу добиле наредба да се упатат кон Буково, каде што бил забележан продор на германските сили.
Еден баталјон од Првата македонска бригада се упатил кон Буково, а кај местото Прентов Мост биле поставени воени позиции. Во борбите што следувале било опожарено селото Свиништа.
Волканоски сведочи дека овие настани се случиле на 5 ноември, само два дена пред конечното ослободување на Охрид.
„Борбите се водеа до пладне, а потоа Германците се повлекоа“
Особено значајно е неговото сведоштво за 7 ноември 1944 година, кога партизанските единици го започнале завршниот напад за ослободување на Охрид.
Според Волканоски, Петтата прилепска бригада напредувала од правецот на Петрино, Првата македонска бригада од правецот на Лакочереј и Косел, додека Шестата бригада дејствувала од правецот на Чекоштина.
Најтешките борби се воделе на источната страна од градот, во реоните на Видобишта и Бејбунар, како и на северната страна, кај Расадникот и гробиштата.
„Борбите се водеа до пладне, а потоа Германците се повлекоа“, се сеќава Волканоски.
Тој раскажува дека населението со голема радост го дочекало ослободувањето, но истовремено било и исплашено поради жестоките борби кои, според неговото сведоштво, траеле околу 12 часа.
Историско сведоштво зачувано во библиотечната архива
Објавата на охридската библиотека претставува потсетување на еден од најзначајните датуми во поновата историја на градот, но и на луѓето кои непосредно учествувале во неговото ослободување.
Преку пожолтените страници на „Езерски глас“, повторно оживува личното сведоштво на Илија Волканоски, човекот кому му припаднала честа прв да го истакне македонското знаме на тогашната општинска зграда.
Ова сведоштво има посебна историска вредност бидејќи ги пренесува настаните низ сеќавањата на непосреден учесник во борбите, со споменување на конкретни личности, локации и воени единици кои учествувале во ослободувањето.
На 7 ноември 2026 година Охрид одбележува 82 години од ослободувањето од фашистичкиот окупатор.
Фото: Архивски исечок од весникот „Езерски глас“, објавен од НУ Библиотека „Григор Прличев“ – Охрид.
